Dàn góp gas là hệ thống kết nối nhiều chai LPG vào một đường cấp chung để đưa nhiên liệu tới hệ thống sử dụng. Trong tài liệu kỹ thuật, phần ống tập trung các nhánh từ từng chai thường được gọi là ống góp; thuật ngữ tiếng Anh manifold đôi khi xuất hiện trong catalogue hoặc bản vẽ kỹ thuật. Trong thực tế nhà hàng, cụm từ dàn góp gas thường được dùng rộng hơn để chỉ cả cụm gồm nhiều bình gas, dây nối, các van nhánh, ống góp và một số thiết bị điều khiển nguồn liên quan.
Mục đích của dàn góp không phải làm áp suất gas mạnh hơn. Hệ thống này tập hợp nguồn LPG từ nhiều bình, tạo điều kiện duy trì nguồn cấp cho các bếp có nhu cầu lớn và cho phép tổ chức bình đang sử dụng với bình dự phòng. Phần điều chỉnh áp suất thuộc về bộ điều áp, còn chức năng chuyển giữa hai nhóm bình có thể do thiết bị đảo chiều đảm nhiệm nếu hệ thống được thiết kế theo cấu hình đó.
Dàn góp thường xuất hiện tại nhà hàng, khách sạn, bếp ăn tập thể và các cơ sở có nhiều thiết bị gas hoạt động cùng lúc. Với một bếp gia đình sử dụng một bình 12kg và tải nhỏ, hệ thống nhiều bình thường không cần thiết. Khi mức tiêu thụ tăng, vấn đề cần xem xét không chỉ là một bình chứa được bao nhiêu kilogram LPG mà còn là hệ thống có cung cấp đủ lưu lượng gas vào giờ cao điểm hay không.
Dàn góp gas là gì?
Dàn góp gas có thể hình dung là một điểm tập trung nguồn từ nhiều chai LPG. Mỗi bình được kết nối vào một nhánh riêng, các nhánh sau đó đi về một đường ống chung trước khi nhiên liệu tiếp tục qua các thiết bị cần thiết của hệ thống và được dẫn tới khu vực sử dụng.
Ở hệ thống nhỏ, dàn có thể chỉ gồm một số bình đặt cùng phía và kết nối vào một ống góp. Hệ thống lớn hơn có thể chia bình thành hai vế, một vế đang cung cấp và một vế dự phòng. Thiết bị đảo chiều được bố trí giữa hai nhóm để chuyển nguồn khi nhóm đang hoạt động không còn đáp ứng.
Điểm cần phân biệt là dàn góp không đồng nghĩa toàn bộ hệ thống gas trung tâm. Hệ thống hoàn chỉnh còn có thể bao gồm bộ điều áp, đường ống chính, van chặn, thiết bị cảnh báo rò LPG, van ngắt khẩn cấp và các hạng mục khác tùy quy mô công trình.
Ống góp là phần nào trong dàn gas?
Ống góp là đường ống nhận gas từ nhiều nhánh bình và tập trung chúng về một đầu ra chung. Mỗi chai được kết nối tới ống góp thông qua đường nối phù hợp với cấu hình hệ thống.
Nếu hệ thống có sáu bình cùng một dãy, có thể có sáu nhánh nối về một ống góp. Từ đây, LPG tiếp tục đi qua phần điều khiển và đường cấp chính chứ không cần mỗi bình kéo một đường riêng tới từng thiết bị nấu.
Cách tổ chức này giúp nguồn gas được quản lý tập trung hơn khi số lượng bình tăng. Tuy nhiên, việc có nhiều nhánh cũng làm số lượng kết nối, van và phụ kiện tăng lên, nên thiết kế và kiểm tra độ kín cần được thực hiện bài bản.
Dàn góp gas và dàn chai gas có giống nhau không?
Hai cách gọi thường được dùng khá gần nhau nhưng không hoàn toàn giống về nghĩa kỹ thuật. Dàn chai nói đến nhóm nhiều chai LPG được bố trí thành một hệ thống cấp nguồn, còn ống góp là phần đường ống liên kết các chai đó với đầu cấp chung.
Trong giao tiếp thực tế, người dùng thường gọi toàn bộ cụm nhiều bình là dàn góp gas. Cách gọi này không gây nhiều vấn đề nếu các bên hiểu đúng thiết bị đang nói tới, nhưng khi thiết kế hoặc báo giá nên tách rõ số lượng bình, ống góp, dây nối, van, điều áp và thiết bị đảo chiều.
Việc tách từng thành phần cũng giúp tránh hiểu lầm rằng mua một bộ góp đồng nghĩa đã có đầy đủ một hệ thống LPG hoàn chỉnh.
Một dàn góp gas thường gồm những bộ phận nào?
Không phải mọi hệ thống đều có cấu hình giống nhau. Một dàn hai bình cho bếp tải vừa khác đáng kể với dàn nhiều bình 45kg của nhà hàng lớn. Tuy nhiên, có thể nhận diện một số nhóm bộ phận thường xuất hiện trong hệ thống nhiều chai.
Các thiết bị cụ thể phải được lựa chọn theo áp suất, lưu lượng, loại LPG và thiết kế của toàn hệ thống. Không nên lấy cấu hình của một nhà hàng khác rồi sao chép sang cơ sở mới chỉ vì số lượng bếp nhìn tương tự.
Các bình LPG
Bình LPG là nguồn chứa nhiên liệu của dàn. Nhà hàng thường sử dụng bình dung lượng lớn hơn hộ gia đình để giảm số lần thay, trong đó bình 45kg là một dạng dễ gặp ở các hệ thống bếp có mức tiêu thụ tương đối cao.
Số lượng bình không được xác định bằng diện tích nhà hàng hoặc số bàn ăn đơn thuần. Hai nhà hàng có cùng quy mô mặt bằng vẫn có thể khác rất nhiều về tải gas nếu một nơi sử dụng nhiều bếp Á, bếp khè, nồi hầm và thiết bị công suất cao, còn nơi kia kết hợp phần lớn thiết bị điện.
Các bình trong dàn cần được bố trí đúng khu vực dành cho LPG, giữ tư thế đứng và có không gian phù hợp để vận hành, kiểm tra và thay bình.
Dây nối từ bình tới ống góp
Mỗi bình cần có đường kết nối tới ống góp. Phần này cho phép chai được tháo ra và thay thế khi hết LPG mà không cần thay đổi toàn bộ đường ống cố định.
Dây và đầu nối phải phù hợp với LPG, áp suất làm việc và kiểu van của bình. Hệ thống nhiều bình không nên sử dụng các đầu chuyển tự chế hoặc kết hợp phụ kiện không tương thích chỉ để nối được các loại van khác nhau.
Khi một dây nối xuống cấp, nứt hoặc có dấu hiệu hư hỏng, cần xử lý riêng nhánh đó. Một thiết kế tốt còn phải hạn chế việc một nhánh đang tháo bình làm ảnh hưởng tới nguồn cấp từ những chai còn lại.
Van của từng nhánh
Các nhánh bình thường cần có khả năng được cô lập khi thay hoặc kiểm tra một chai riêng. Van nhánh và các cơ cấu ngăn dòng ngược giúp việc quản lý từng kết nối rõ ràng hơn.
Chức năng này đặc biệt quan trọng trong dàn có nhiều chai. Nhà hàng không nên phải dừng toàn bộ nguồn chỉ vì một chai riêng lẻ cần được thay trong điều kiện hệ thống đã được thiết kế để vận hành nhiều nguồn.
Cấu hình van cụ thể thuộc phần thiết kế kỹ thuật. Người sử dụng không nên tự bổ sung thêm van hoặc thay loại van khác mà không đánh giá áp suất và lưu lượng của hệ thống.
Ống góp chính
Ống góp nhận LPG từ các nhánh và đưa về một đường chung. Kích thước, vật liệu và áp suất thiết kế của ống phải phù hợp với lượng gas mà hệ thống cần cấp.
Một ống góp nhỏ hơn yêu cầu có thể trở thành điểm hạn chế dòng khi nhiều thiết bị cùng hoạt động. Ngược lại, chọn kích thước bằng kinh nghiệm mà không tính tải cũng không phải cách thiết kế đáng tin cậy.
Đường ống góp còn cần được bố trí để việc thay bình, kiểm tra van và bảo trì không làm các nhánh bị căng, xoắn hoặc chịu lực cơ học ngoài ý muốn.
Thiết bị đảo chiều giữa hai vế bình
Nhiều hệ thống chia các chai thành hai nhóm. Một nhóm cấp gas cho hệ thống, nhóm còn lại ở trạng thái dự phòng. Khi nhóm đang sử dụng không còn đáp ứng, nguồn được chuyển sang nhóm dự phòng.
Việc đảo chiều có thể sử dụng thiết bị phù hợp với cấu hình của hệ thống. Có hệ vận hành theo cơ chế chuyển đổi thủ công, có hệ dùng thiết bị đảo chiều tự động.
Thiết bị đảo chiều không phải chính ống góp. Nó là một thành phần được lắp giữa hoặc sau hai vế nguồn nhằm quản lý việc lựa chọn nhóm bình đang cấp LPG.
Bộ điều áp
Bộ điều áp chịu trách nhiệm đưa áp suất LPG về mức phù hợp với đường ống và thiết bị sử dụng. Đây là chức năng riêng so với dàn góp.
Việc ghép bốn hoặc sáu bình vào cùng một ống không có nghĩa áp suất đầu ra tự động cao gấp bốn hoặc sáu lần. Trong các bình có điều kiện tương đương, hệ thống nhiều nguồn chủ yếu tăng khả năng cung cấp lưu lượng và tổng khả năng hóa hơi; mức áp suất tới bếp vẫn phải được kiểm soát bởi hệ thống điều áp được thiết kế cho tải đó.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý khi gặp tình trạng bếp yếu. Thêm bình hoặc chỉnh bộ điều áp theo cảm giác không phải hai giải pháp có thể thay thế cho việc xác định đúng nguyên nhân.
Dàn góp gas hoạt động như thế nào?
Dòng nhiên liệu trong một hệ thống rút hơi có thể hiểu theo thứ tự cơ bản: LPG trong các bình hóa hơi, phần hơi đi qua van chai và đường nối của từng nhánh, các nhánh tập trung tại ống góp, sau đó gas đi qua hệ thống điều áp rồi theo đường ống tới thiết bị sử dụng.
Khi nhiều bình được nối vào cùng một vế, chúng cùng tham gia cấp nguồn theo đặc tính của thiết kế và trạng thái thực tế của từng chai. Khả năng chia tải giữa các chai không nên được hiểu là mỗi bình luôn cung cấp chính xác một tỷ lệ bằng nhau. Nhiệt độ, lượng LPG còn lại, trở lực từng nhánh và cấu hình hệ thống đều có thể ảnh hưởng.
Dàn một vế
Dàn một vế có nhiều chai cùng kết nối vào một đường góp chung. Khi nguồn giảm hoặc cần thay bình, việc quản lý từng chai phụ thuộc cấu hình van và quy trình vận hành của hệ thống.
Kiểu bố trí này có thể đáp ứng một số hệ thống đơn giản, nhưng khả năng duy trì cấp gas trong quá trình thay hàng loạt bình cần được xem xét từ lúc thiết kế. Nếu cơ sở yêu cầu vận hành liên tục, phương án hai vế thường được cân nhắc để tách rõ nhóm đang sử dụng và nhóm dự phòng.
Dàn hai vế sử dụng và dự phòng
Một hệ hai vế chia các chai thành hai nhóm. Ví dụ, hệ thống có sáu bình có thể được bố trí thành ba bình ở vế A và ba bình ở vế B. Một vế đang cung cấp LPG trong khi vế còn lại sẵn sàng dự phòng.
Khi vế A cần thay, hệ thống chuyển sang vế B. Nhân viên có thể xử lý nhóm chai đã hết mà nguồn cung cho bếp không nhất thiết phải dừng hoàn toàn, miễn hệ thống được thiết kế và vận hành đúng. Cấu hình này hữu ích cho nhà hàng có yêu cầu liên tục cao. Giờ phục vụ không phải thời điểm thuận lợi để toàn bộ khu bếp dừng chỉ vì đang thay nhiều bình cùng một lúc.
Dàn đảo chiều tự động
Thiết bị đảo chiều tự động có thể chuyển sang nguồn dự phòng khi phía đang cấp không còn duy trì điều kiện làm việc theo thiết kế. Nhà hàng không phải chờ bếp yếu rõ rệt rồi mới thao tác chuyển nguồn bằng tay.
Tự động chuyển nguồn không có nghĩa hệ thống tự tạo thêm LPG hoặc tự báo chính xác lượng gas còn trong mọi bình. Sau khi chuyển vế, nhóm đã sử dụng vẫn cần được kiểm tra và thay bình để khôi phục trạng thái dự phòng.
Nếu nhân viên không nhận biết hệ thống đã chuyển sang vế dự phòng, cả hai nhóm có thể lần lượt cạn và nhà hàng vẫn rơi vào tình trạng mất nguồn. Quy trình vận hành cần có bước kiểm tra trạng thái của hai vế thay vì giao toàn bộ trách nhiệm cho thiết bị tự động.
Dàn góp gas có vai trò gì trong hệ thống LPG?
Lợi ích chính của dàn góp nằm ở khả năng tổ chức nhiều nguồn LPG thành một hệ thống cấp tập trung. Giá trị này thể hiện rõ ở những cơ sở có tải cao hoặc cần duy trì vận hành liên tục.
Không nên mô tả dàn góp bằng câu chung chung như giúp gas mạnh hơn. Trên thực tế, hệ thống giải quyết đồng thời vấn đề lưu lượng, khả năng hóa hơi, tính liên tục và cách quản lý nhiều chai.
Tăng khả năng cấp LPG cho tải lớn
Một bình có giới hạn về khả năng cung cấp LPG thể hơi tại một thời điểm. LPG lỏng trong bình phải nhận nhiệt từ môi trường để hóa hơi; khi tốc độ lấy hơi tăng, bình lạnh dần và khả năng hóa hơi có thể trở thành giới hạn.
Kết nối nhiều bình theo một hệ thống được thiết kế phù hợp cho phép tổng bề mặt trao đổi nhiệt và nguồn LPG tham gia quá trình hóa hơi lớn hơn. Đây là một trong những lý do dàn nhiều bình được sử dụng cho các bếp có tải lớn.
Số kilogram LPG còn trong kho và khả năng cung cấp gas mỗi giờ là hai đại lượng khác nhau. Một bình 45kg có thể còn rất nhiều LPG nhưng vẫn không đáp ứng tốt một nhóm bếp công suất cao nếu nhu cầu tức thời vượt khả năng cấp hơi của cấu hình đó.
Hạn chế gián đoạn khi thay bình
Một hệ thống hai vế cho phép nhóm dự phòng tiếp nhận nhiệm vụ cấp nguồn trong khi nhóm còn lại được thay. Điều này phù hợp với bếp nhà hàng, nơi việc dừng gas giữa giờ cao điểm có thể ảnh hưởng nhiều món ăn cùng lúc.
Lợi ích không chỉ nằm ở tốc độ đổi bình. Nhà hàng còn có thể lên lịch giao gas dựa trên trạng thái của từng vế, tránh chờ đến lúc cả hệ thống suy giảm mới gọi bổ sung. Cách quản lý này liên kết trực tiếp với kế hoạch giao gas định kỳ và lượng bình dự phòng của cơ sở.
Quản lý nguồn gas tập trung
Thay vì mỗi bếp sử dụng một bình riêng đặt rải rác trong khu nấu, dàn góp cho phép tập trung nguồn LPG tại khu vực được bố trí cho hệ thống gas và dẫn nhiên liệu tới các thiết bị qua đường ống phù hợp.
Bếp trở nên dễ tổ chức hơn về mặt vận hành, nhưng yêu cầu về thiết kế hệ thống cũng cao hơn. Đường ống, van, điều áp, thông gió và vị trí dàn chai đều phải được tính cùng nhau.
Không nên hiểu việc đưa bình ra khỏi khu nấu là đủ để tạo một hệ thống an toàn. Khoảng cách, thông gió, khả năng tiếp cận van và các thiết bị bảo vệ vẫn cần được xử lý đúng trong khu vực đặt dàn.
Cho phép cô lập từng nhánh khi cần
Dàn được thiết kế đúng có thể cho phép một nhánh chai được tách khỏi hệ thống mà không làm mất toàn bộ nguồn từ những chai còn lại. Điều này hữu ích khi thay bình hoặc phát hiện một kết nối có dấu hiệu bất thường.
Khả năng cô lập cũng làm quá trình bảo trì dễ kiểm soát hơn. Kỹ thuật viên có thể xác định phạm vi cần xử lý thay vì can thiệp toàn bộ hệ thống cho mọi lỗi nhỏ.
Chức năng này phụ thuộc thiết kế van và đường nối của dàn, không phải cứ nối nhiều bình chung vào một ống là tự động đạt được.
Khi nào nhà hàng nên dùng dàn góp gas?
Dàn góp bắt đầu có giá trị khi nhu cầu gas vượt khả năng vận hành thuận tiện của một bình đơn hoặc khi cơ sở cần nguồn dự phòng để không gián đoạn bếp. Quyết định nên dựa vào tải thực tế của thiết bị, mức tiêu thụ và yêu cầu vận hành liên tục.
Một quán nhỏ có một bếp đôi và mức dùng thấp chưa chắc cần xây hệ thống nhiều bình. Ngược lại, một nhà hàng có nhiều bếp khè, bếp Á, nồi hầm và lò gas hoạt động cùng lúc có thể gặp giới hạn nguồn ngay cả khi một bình 45kg vẫn còn nhiên liệu.
Khi nhiều bếp công suất cao hoạt động cùng lúc
Đây là tình huống phổ biến nhất. Mỗi thiết bị có một mức tiêu thụ LPG nhất định; tổng của tất cả thiết bị có khả năng hoạt động đồng thời tạo thành tải cao điểm mà hệ thống phải đáp ứng.
Nếu nhiều bếp cùng yếu vào đúng giờ cao điểm nhưng hoạt động ổn định khi chỉ mở một hoặc hai thiết bị, khả năng cấp của hệ thống là một trong những hướng cần đánh giá. Tuy nhiên, không nên kết luận ngay thiếu số bình vì bộ điều áp, đường ống hoặc các thành phần khác cũng có thể hạn chế lưu lượng.
Khảo sát đúng cần xem thông số công suất thiết bị cùng cấu hình hiện tại của nguồn LPG.
Khi một bình 45kg vẫn không đáp ứng tải tức thời
Bình 45kg chứa lượng nhiên liệu lớn hơn đáng kể so với bình 12kg, nhưng dung lượng không thể hiện đầy đủ khả năng hóa hơi theo giờ. Đây là hai khái niệm rất dễ bị trộn lẫn.
Một cơ sở có thể dùng tổng cộng chưa tới 45kg LPG trong cả ngày nhưng vẫn cần nguồn từ nhiều bình vào một số giờ nếu nhiều thiết bị công suất cao cùng vận hành. Tải cao điểm diễn ra trong thời gian ngắn vẫn có thể vượt khả năng cấp hơi của một chai riêng lẻ.
Không nên xử lý hiện tượng này bằng cách làm nóng bình bằng nước nóng hoặc đưa bình tới gần bếp. Nếu khả năng hóa hơi là giới hạn, cấu hình nguồn phải được tính lại.
Khi cần duy trì bếp trong lúc thay bình
Nhà hàng phục vụ liên tục thường không muốn đợi một dãy bình hết rồi dừng bếp để thay toàn bộ. Hệ hai vế sử dụng – dự phòng hỗ trợ quản lý tình huống này tốt hơn.
Khi nguồn chuyển sang nhóm dự phòng, nhóm cũ có thể được thay và trở thành dự phòng cho chu kỳ tiếp theo. Việc luân phiên giúp nhà hàng luôn biết nhóm nào đang chạy và nhóm nào cần bổ sung.
Muốn cách vận hành này hiệu quả, nhân viên phải được hướng dẫn rõ cách nhận biết trạng thái hệ thống. Có dàn dự phòng nhưng không theo dõi vế đang sử dụng vẫn có thể dẫn tới hết cả hai bên.
Khi muốn tập trung nguồn LPG khỏi khu nấu
Một cơ sở có nhiều thiết bị nhưng mỗi thiết bị dùng một bình riêng sẽ có nhiều bình LPG nằm phân tán gần vùng làm việc. Hệ thống cấp tập trung cho phép tổ chức nguồn tại một khu vực được thiết kế riêng rồi dẫn gas tới các bếp.
Việc thay đổi từ nhiều bình riêng sang hệ thống trung tâm là một hạng mục kỹ thuật. Không nên thực hiện bằng cách gom các bình lại, mua một ống chia rồi kéo dây dài tới từng bếp. Tải, đường kính đường ống, điều áp, thông gió, vị trí dàn chai và các cơ cấu an toàn phải được đánh giá đồng thời.
Dàn góp gas có làm áp suất gas mạnh hơn không?
Dàn góp không phải thiết bị tăng áp suất. Nhiều bình kết nối song song không cộng áp suất theo kiểu hai bình tạo áp gấp đôi, bốn bình tạo áp gấp bốn. Áp suất trong phần hệ thống sau đó còn được kiểm soát bởi bộ điều áp trước khi nhiên liệu tới thiết bị sử dụng.
Điều mà nhiều bình có thể cải thiện là khả năng cung cấp tổng lưu lượng và tổng khả năng hóa hơi khi tải tăng. Người dùng đôi khi cảm nhận bếp cháy ổn định hơn sau khi chuyển từ một bình sang nhiều bình rồi gọi đó là gas mạnh hơn, nhưng cách giải thích kỹ thuật chính xác hơn nằm ở khả năng cấp nguồn.
Dàn góp và bộ điều áp làm hai nhiệm vụ khác nhau
Dàn góp tập trung nhiều nhánh nguồn. Bộ điều áp kiểm soát áp suất đầu ra theo yêu cầu của phần hệ thống phía sau.
Nếu bếp yếu do bộ điều áp không phù hợp hoặc đường ống bị hạn chế, tăng số bình chưa chắc giải quyết. Tương tự, điều chỉnh áp suất cao hơn không phải cách thay thế khi nguyên nhân là khả năng hóa hơi của nguồn chưa đủ. Cả hai phần phải được lựa chọn dựa trên tải của hệ thống thay vì điều chỉnh độc lập theo cảm giác ngọn lửa.
Nhiều bình hơn cũng không tự động chia tải đều tuyệt đối
Các bình nối vào cùng dàn có thể không giảm lượng LPG với tốc độ hoàn toàn giống nhau. Chênh lệch nhiệt độ, lượng LPG còn lại và trở lực ở các nhánh có thể làm mức đóng góp thay đổi.
Nếu một bình thường xuyên hết nhanh hơn rất nhiều so với các bình cùng vế, kỹ thuật viên nên kiểm tra bố trí và tình trạng các nhánh thay vì mặc định đây là đặc điểm bình thường của dàn. Thiết kế đối xứng và lựa chọn phụ kiện phù hợp hỗ trợ khả năng chia tải ổn định hơn, nhưng không nên mô tả dàn góp như một thiết bị tự cân bằng hoàn hảo trong mọi điều kiện.
Dàn góp rút hơi và hệ thống rút lỏng khác nhau thế nào?
Phần lớn các bếp nhà hàng cần LPG ở thể hơi tại thiết bị đốt. Với hệ rút hơi, LPG hóa hơi ngay trong các chai rồi phần hơi được đưa vào đường cấp. Khả năng hóa hơi tự nhiên của dàn bình trở thành một yếu tố quan trọng khi tính tải.
Một số hệ thống công suất lớn có thể lấy LPG ở dạng lỏng rồi đưa qua máy hóa hơi trước khi cấp vào phần sử dụng. Đây là cấu hình khác về bản chất và không nên được coi là phiên bản mạnh hơn mà nhà hàng có thể tự chuyển đổi từ dàn rút hơi.
Dàn rút hơi
Gas được lấy từ phần hơi phía trên LPG lỏng trong chai. Khi hơi rời bình, một phần LPG lỏng tiếp tục hóa hơi để thiết lập lại trạng thái cân bằng. Quá trình này lấy nhiệt từ môi trường nên vỏ bình có thể lạnh khi lưu lượng sử dụng cao.
Dàn nhiều bình tăng tổng khả năng hóa hơi so với chỉ một bình trong cùng điều kiện. Đây là cấu hình phù hợp cho nhiều hệ thống bếp khi tải đã được tính trong phạm vi khả năng của dàn. Nếu bình đóng sương nhiều và bếp đồng loạt yếu ở giờ cao điểm, không dùng nhiệt bên ngoài để ép gas hóa hơi nhanh hơn. Tải và nguồn cấp cần được đánh giá lại.
Hệ thống lấy LPG lỏng
Ở tải lớn hơn, một số hệ thống đưa LPG lỏng tới máy hóa hơi chuyên dụng rồi chuyển thành hơi theo công suất được thiết kế. Cấu hình này có thêm thiết bị và yêu cầu an toàn riêng.
Không được đảo bình, nằm bình hoặc thay đổi đường lấy gas của chai thông thường để cố rút LPG lỏng. Bình, van, đường ống, máy hóa hơi và hệ điều khiển phải được thiết kế cho đúng phương thức cấp.
Với nhà hàng thông thường đang sử dụng bình 45kg, việc cần máy hóa hơi hay chỉ cần một dàn rút hơi phù hợp phải được xác định từ tải thực tế chứ không dựa vào số bình mong muốn.
Dàn góp gas khác những thiết bị nào trong hệ thống?
Nhìn một cụm hệ thống gas nhiều bình, người không chuyên dễ gọi toàn bộ các chi tiết kim loại là dàn góp. Khi hiểu từng chức năng, việc trao đổi với đơn vị thiết kế và bảo trì sẽ chính xác hơn.
Dàn góp không thay thế đầu báo rò LPG và đầu báo cũng không điều chỉnh áp suất. Thiết bị đảo chiều không phải bộ đo lượng LPG còn lại trong từng chai. Việc tách rõ chức năng giúp tránh những kỳ vọng sai về khả năng của một hệ thống gas trung tâm.
Làm sao xác định dàn góp cần bao nhiêu bình 45kg?
Không có công thức kiểu một bếp dùng một bình hoặc nhà hàng 100 khách cần bốn bình. Số chai cần thiết được xác định từ tải LPG cao nhất có thể xuất hiện, khả năng hóa hơi của từng chai trong điều kiện sử dụng và yêu cầu dự phòng của cơ sở.
Lượng LPG tiêu thụ mỗi ngày lại phục vụ một mục tiêu khác: xác định tồn kho và lịch giao. Một nhà hàng có tải tức thời cao nhưng chỉ hoạt động vài giờ có thể cần nhiều bình kết nối để đáp ứng công suất nhưng tổng lượng LPG dùng trong ngày vẫn không quá lớn.
Tính từ tổng tải của các thiết bị có thể chạy đồng thời
Danh sách nên gồm các thiết bị dùng LPG và công suất của từng thiết bị. Không phải cộng tất cả bếp có trong nhà hàng nếu chúng không bao giờ hoạt động cùng lúc; cần xây kịch bản tải cao điểm có khả năng xảy ra thật.
Sau khi xác định tổng nhu cầu, hệ thống nguồn được chọn để cung cấp đủ LPG trong điều kiện bất lợi hợp lý của quá trình vận hành. Nhiệt độ môi trường và mức LPG còn trong chai có thể ảnh hưởng khả năng hóa hơi, nên không nên thiết kế chỉ dựa vào trạng thái bình đầy ở một ngày nóng. Phần tính toán này cần người có chuyên môn thực hiện khi hệ thống đã chuyển sang quy mô nhiều bình và đường ống cố định.
Tính thêm nhóm dự phòng
Nếu nhà hàng cần vận hành liên tục, số chai kết nối không chỉ gồm lượng cần để cấp tải mà còn có thể bao gồm một vế dự phòng. Chẳng hạn, cấu hình ba bình hoạt động và ba bình dự phòng có sáu bình tại dàn nhưng tải bình thường không nhất thiết được cấp đồng thời từ cả sáu.
Phân biệt này quan trọng khi hỏi một hệ thống cần bao nhiêu bình. Số bình tồn tại tại khu vực dàn, số bình của một vế đang cấp và số bình tham gia đồng thời là ba thông tin khác nhau. Không nên tăng số lượng bình dự phòng vượt nhu cầu chỉ vì muốn để thật nhiều gas tại chỗ. Khả năng bố trí và yêu cầu an toàn của khu vực chứa cũng phải được tính tới.
Dấu hiệu hệ thống hiện tại có thể chưa đáp ứng nhu cầu
Một số biểu hiện trong vận hành có thể gợi ý cần đánh giá lại nguồn cấp, nhưng không dấu hiệu nào tự xác nhận rằng nhà hàng cần lắp thêm dàn góp hoặc tăng số bình. Việc chẩn đoán phải xem cả phần nguồn và hệ thống phía sau.
Nhiều bếp đồng loạt yếu vào giờ cao điểm
Nếu một bếp riêng yếu, lỗi cục bộ ở đầu đốt hoặc van của bếp đó thường đáng kiểm tra. Nếu nhiều thiết bị cùng giảm lửa khi đồng thời hoạt động và trở lại bình thường khi giảm tải, khả năng cấp gas chung trở thành một hướng đáng đánh giá.
Nguyên nhân có thể nằm ở số bình, khả năng hóa hơi, điều áp hoặc đường ống. Chỉ lắp thêm bình mà không kiểm tra các phần còn lại có thể không giải quyết được hiện tượng. Thông tin hữu ích cho kỹ thuật viên là số thiết bị đang hoạt động tại thời điểm lỗi xuất hiện và liệu bếp có phục hồi khi tắt bớt tải hay không.
Bình lạnh mạnh hoặc đóng sương khi tải cao
LPG hóa hơi lấy nhiệt từ môi trường nên bình có thể lạnh trong quá trình sử dụng. Tải cao làm quá trình này rõ hơn và trong một số điều kiện có thể xuất hiện lớp ngưng tụ hoặc đóng sương.
Không dùng nước nóng, đèn khò hoặc đưa bình gần bếp để khắc phục. Nếu hiện tượng đi kèm việc hệ thống không đủ gas cho thiết bị, cần đánh giá khả năng hóa hơi và cấu hình nguồn. Một hệ nhiều bình đúng tải có thể phân bố nhu cầu trên nhiều chai thay vì ép một chai riêng cung cấp vượt khả năng của nó.
Phải thay bình quá thường xuyên và dễ gián đoạn bếp
Nếu mỗi lần một bình hết đều khiến nhà hàng phải dừng thiết bị, hệ thống hiện tại có thể chưa phù hợp với yêu cầu vận hành liên tục dù công suất vẫn đủ. Dàn hai vế và lịch giao định kỳ là những phương án có thể được xem xét khi bài toán chính nằm ở tính liên tục. Trường hợp nhà hàng chỉ thay bình thường xuyên vì lượng LPG tiêu thụ rất lớn lại cần xem cả dung lượng tồn kho và lịch cung cấp, không chỉ phần ống góp.
Những lưu ý an toàn khi sử dụng dàn góp gas
Dàn nhiều bình làm hệ thống có thêm chai, đầu nối, van và đường ống so với bếp sử dụng một bình riêng. Mỗi thành phần đều cần đúng thông số và được duy trì ở tình trạng tốt. Hệ thống LPG tại nơi tiêu thụ ở Việt Nam có các yêu cầu kỹ thuật riêng về thiết kế, lắp đặt, vận hành, dàn chai, thông gió và các thiết bị liên quan.
Dàn chai cần được đặt tại khu vực phù hợp
Khu vực nguồn LPG cần thông thoáng và được bố trí theo thiết kế của hệ thống. LPG ở thể hơi nặng hơn không khí nên thông gió ở vùng thấp đặc biệt quan trọng nếu khí thoát ra.
Không đặt dàn nhiều bình trong một phòng kín chỉ để tránh mưa hoặc giữ khu vực gọn hơn. Mái che, tường bảo vệ và thông gió phải được xử lý theo yêu cầu của công trình chứ không phải bao kín các chai.
Khu vực cũng cần tránh nguồn nhiệt, nguồn gây cháy và những vị trí bình dễ bị va chạm trong quá trình vận chuyển hàng hóa.
Không tự ghép thêm bình bằng đầu chia
Khi hệ thống thiếu gas vào giờ cao điểm, việc mua thêm một đầu chia và nối thêm chai chưa được tính vào thiết kế có thể làm thay đổi nhiều yếu tố cùng lúc. Đường ống, van, điều áp và khả năng quản lý từng nhánh đều cần tương ứng với số lượng nguồn.
Dàn góp là một hệ thống đường ống được thiết kế, không phải một phụ kiện chia nhiều đầu giống ổ cắm điện. Càng nhiều chai, việc kiểm soát từng kết nối càng quan trọng.
Nếu nhà hàng tăng số bếp, nên đánh giá lại tổng tải trước rồi mới quyết định có tăng số bình hay thay đổi cấu hình nguồn.
Không tự điều chỉnh bộ điều áp để bù cho thiếu lưu lượng
Bếp yếu khi tải cao không có nghĩa áp suất cần được vặn cao hơn. Nguyên nhân có thể nằm ở khả năng hóa hơi hoặc kích thước của hệ thống.
Tự thay đổi điều áp có thể khiến áp suất đầu ra khác thông số mà thiết bị sử dụng được thiết kế nhận. Các đầu đốt đang hoạt động bình thường cũng bị ảnh hưởng theo.
Kỹ thuật viên cần xác định áp suất tại các điểm phù hợp và so với yêu cầu của hệ thống trước khi thay đổi thiết bị điều áp.
Kiểm tra độ kín sau những lần thay đổi hoặc bảo trì
Các điểm kết nối cần được kiểm tra khi hệ thống có can thiệp, thay bình hoặc sửa chữa theo quy trình phù hợp. Không dùng ngọn lửa để dò rò LPG.
Nếu xuất hiện mùi gas, không tiếp tục bật các bếp để xác định nhánh nào đang rò. Tránh thao tác thiết bị điện trong khu vực nghi có LPG, đóng nguồn khi có thể thực hiện an toàn và tạo thông gió tự nhiên.
Hệ thống có nhiều bình càng cần nhật ký bảo trì rõ ràng để biết thiết bị nào đã được thay, kiểm tra hoặc phát hiện bất thường ở thời điểm nào.
Câu hỏi thường gặp về dàn góp gas
Dàn góp gas là gì?
Dàn góp gas là hệ thống tập trung nguồn LPG từ nhiều chai vào một đường cấp chung. Phần ống nhận các nhánh từ chai được gọi là ống góp, còn trong thực tế cụm từ dàn góp thường được dùng cho toàn bộ nhóm bình và thiết bị liên quan quanh khu vực này.
Dàn thường xuất hiện ở nhà hàng, bếp ăn hoặc cơ sở có mức tiêu thụ cao hơn khả năng vận hành thuận tiện của một bình đơn.
Manifold gas là gì?
Manifold là thuật ngữ tiếng Anh của đường ống góp. Trong bài viết và vận hành tại Việt Nam có thể gọi là ống góp gas hoặc dàn góp gas tùy đang nói riêng phần đường ống hay cả cụm hệ thống. Khi làm hồ sơ hoặc trao đổi kỹ thuật, dùng từ ống góp giúp chức năng của bộ phận rõ ràng hơn.
Dàn góp có làm gas mạnh hơn không?
Dàn góp không phải thiết bị tăng áp suất. Nhiều bình giúp tăng khả năng cung cấp tổng lưu lượng và khả năng hóa hơi trong một hệ thống được thiết kế phù hợp, còn áp suất cấp cho thiết bị được quản lý bởi hệ thống điều áp. Nếu bếp yếu, không nên mặc định tăng số bình sẽ giải quyết. Bộ điều áp, đường ống và tải thiết bị cũng cần được kiểm tra.
Hai bình 45kg có cần dùng dàn góp không?
Nếu hai bình cần cùng tham gia một hệ thống cấp chung hoặc một bình làm nguồn dự phòng cho bình còn lại, cấu hình kết nối cần được thiết kế phù hợp. Không nên ghép hai chai bằng đầu chia tùy ý.
Việc hai bình có đủ hay không còn phụ thuộc tải gas và khả năng hóa hơi. Số lượng chai không thể xác định chỉ từ tổng lượng LPG chứa bên trong.
Dàn góp có bắt buộc phải có hai vế không?
Không phải mọi hệ thống đều có cấu hình giống nhau. Tuy nhiên, hai vế hoạt động và dự phòng là phương án hữu ích khi cơ sở cần duy trì nguồn gas trong lúc thay nhóm chai. Thiết kế thực tế cần dựa trên quy mô, tải, yêu cầu vận hành liên tục và không gian của công trình.
Dàn góp gas có cần bộ điều áp không?
Hệ thống cấp LPG cần kiểm soát áp suất phù hợp với đường ống và thiết bị sử dụng. Ống góp không thực hiện chức năng điều áp, nên phần điều áp phải được xử lý bằng thiết bị và cấu hình riêng phù hợp.
Số cấp điều áp và vị trí của chúng phụ thuộc thiết kế hệ thống. Không nên lấy cấu hình của bếp một bình để áp trực tiếp cho dàn nhiều chai.
Có thể nối bình 12kg và 45kg chung một dàn không?
Không nên tự kết nối các loại bình khác nhau vào cùng một dàn chỉ vì các đầu nối có thể ghép được. Hệ thống cần được thiết kế cho nguồn, van, khả năng cấp và quy trình thay bình cụ thể. Nếu cơ sở đang muốn chuyển từ bình nhỏ sang bình 45kg, nên đánh giá lại toàn bộ phần nguồn thay vì giữ cấu hình cũ rồi nối thêm các đầu chuyển.
Bao nhiêu bếp thì cần lắp dàn góp gas?
Số lượng bếp không phải tiêu chí duy nhất. Hai bếp công suất rất cao có thể tạo tải lớn hơn năm thiết bị nhỏ. Cần xác định tổng công suất của các thiết bị có khả năng hoạt động đồng thời, mức LPG tiêu thụ, thời gian vận hành và khả năng cấp của nguồn hiện tại. Từ đó mới lựa chọn số bình và cấu hình dàn.
Dàn góp có giúp nhà hàng không bị hết gas không?
Dàn có nhóm dự phòng giúp giảm khả năng gián đoạn khi một vế hết, nhưng vẫn cần quản lý lượng LPG và lịch giao. Nếu nhóm dự phòng đã được đưa vào sử dụng mà không bổ sung nhóm cũ, toàn bộ hệ thống cuối cùng vẫn có thể hết nhiên liệu. Dàn góp, bình dự phòng và lịch giao định kỳ cần được vận hành cùng nhau.
Dàn góp gas phù hợp khi nhu cầu LPG đã vượt cách sử dụng một bình riêng lẻ
Dàn góp gas là phần quan trọng trong những hệ thống sử dụng nhiều chai LPG. Ống góp tập trung các nhánh bình vào đường cấp chung, trong khi van nhánh, thiết bị đảo chiều, bộ điều áp và đường ống phía sau đảm nhận những chức năng riêng. Hiểu đúng từng bộ phận giúp tránh cách nghĩ dàn góp chỉ là một đầu chia gas hoặc thiết bị làm tăng áp suất.
Nhà hàng nên xem xét hệ thống nhiều bình khi tải gas giờ cao điểm lớn, một bình không đáp ứng tốt khả năng cấp hơi, việc thay bình làm gián đoạn hoạt động hoặc cơ sở muốn tổ chức nguồn LPG tập trung với một nhóm dự phòng. Số bình phải được xác định từ công suất sử dụng và khả năng hóa hơi, không dựa riêng vào lượng gas tiêu thụ mỗi ngày.
Nếu nhà hàng đang dùng nhiều bình 45kg, thường gặp tình trạng các bếp yếu đồng loạt vào giờ cao điểm hoặc muốn chuyển từ bình riêng lẻ sang hệ thống cấp tập trung, Bếp Gas VIP24H có thể hỗ trợ khảo sát nhu cầu sử dụng, cấu hình nguồn và phương án cấp gas phù hợp với hoạt động thực tế của khu bếp. Phần lắp đặt hoặc thay đổi dàn góp, điều áp và đường ống cần được thực hiện theo thiết kế kỹ thuật phù hợp thay vì tự ghép thêm bình tại chỗ.
Bình luận
Hiện tại bài viết này chưa có bình luận.
Viết bình luận